Antonio dü?ünsel ve etik boyutudur. Sivil toplumun ku?att???

 

Antonio Gramsci (1891-1937) Louis Althusser (1918-1990) gibi, salt
ekonomik alt yap? üzerine yo?unla?arak yap?lan analizlerin, üst yap?n?n
i?leyi?ini, ideolojinin etki boyutunu tam olarak aç?klamayaca??ndan hareketle,
üst yap? kurumlar?n?n görece özerkli?ini gündeme getirmi? olup, devletin zora
dayal? iktidar?n? vurgulamak yerine, ikincil konumdakilerin sisteme olan
r?zas?n? sürekli biçimde kazan?lmas?n? ve yeniden kazan?lmas?n? içeren
‘hegemonya’ kavram? üzerinde durmu?tur. Ona göre alt ve üst yap?n?n bütünü
anlam?na gelen “tarihsel blok”, hem toplumsal üretim ili?kilerini hem de
üstyap?n?n karma??k bütününü yans?t?r. Bir s?n?f?n, toplumun tümü üzerindeki
siyasal ve kültürel hegemonyas? olarak nitelenen sivil toplum, Gramsci’nin
‘tarihsel blok’unun dü?ünsel ve etik boyutudur. Sivil toplumun ku?att??? alan
ideolojinin alan?d?r (Özbek, 2003: 145). Devlet ve ekonomi aras?ndaki tüm arac?
kurumlar bu kavramla somutla??r. Medya, kilise, aile, anaokulu gibi. Bunlar
bireyleri egemen iktidara bask?dan çok r?za ile ba?layan hegemonik ayg?tlard?r.

 

Gramsci’de hegemonya ideolojiyi de kapsayan ancak ona indirgenemeyen
daha geni? bir kategoridir. Bir egemen s?n?f kendi iktidar? için gerekli r?zay?
ideolojik araçlar ile sa?layabilir. Hegemonya ise ekonomik olmaktan çok, siyasi
bir biçim alabilir. ?deolojinin Althusser’in belirtti?i gibi kendisini
gizleyerek i?lemesi, do?alla?mas? ve otomatikle?mesi, Gramsci’ye göre ortak
duyu haline getirilir (Fairclough, 2003: 171). Hegemonya ile ideoloji kavram?
geni?lemi?, zenginle?mi? ve soyut olan ideoloji kavram?na maddi bir yap? ve
siyasi kesinlik kazand?rm??t?r. Louis Althusser de bu ba?lamda ideolojiyi miras
alm??t?r.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

 

?kisi de kapitalist toplumlarda, toplumsal iktidar?n, iktidar?n?
bask?c? olmayan araçlarla sürdürmesinde ideolojinin önemini vurgularlar. Egemen
iktidar?n, kendi yönetimi için hâkimiyeti alt?ndaki insanlar?n r?zas?n?
sa?lamak amac?yla ba?vurdu?u pratik stratejiler alan? olan hegemonya sadece
kapitalizme özgü de?ildir. Her siyasi yönetim biçimi için geçerlidir. Ancak
kapitalist toplumlarda r?za ve bask? aras?ndaki denge birinciden yana
kaymaktad?r. ?iddete ba?vuruldu?unda ise devlet ideolojik güvenirli?ini aç?kça
yitirmektedir. ?ktidar do?alla?m?? ve toplumsal ya?am?n içine yay?lm??t?r.
Kapitalist toplumlarda her birey kendi ç?karlar? pe?inde ko?an görünü?te özerk
bireyler oldu?undan siyasi denetimin kurulmas? için yönetilenlerin, söz konusu
dü?ünceyi içselle?tirmeleri, kendilerinin k?lmalar? ve her yere ta??malar?
gerekir (Eagletton, 2005: 168).